تاریخ پژوهی محلی و بومی از جمله زیر شاخههای علم تاریخ است که در دهههای اخیر توسعه چشمگیری در کشورمان داشته و انتشار چاپ دوم کتاب «کاغذکنان در گذرگاه تاریخ ایران»، مصداق عینی آن است.
اکبر پرندی، مؤلف این اثر، کتاب خود را در هشت فصل، شامل «موقعیت جغرافیایی، فرهنگی و اجتماعی کاغذکنان»، «کاغذکنان از اوایل قرون اسلامی تا ظهور صفویه»، «کاغذکنان در دوره صفویه»، «کاغذکنان در دوره قاجار»، دانشمندان، علما و مشاهیر ادبی کاغذکنان»، «پیشینه فرهنگ و مدرسه در کاغذکنان» و «آثار تاریخی کاغذکنان» تألیف کرده است.
مؤلف کتاب «کاغذکنان در گذرگاه تاریخ ایران» در پیشگفتار چاپ دوم اثرش آورده است: اکنون که بیش از ۱۰ سال از چاپ اول این کتاب میگذرد، از خداوند بزرگ شاکرم که توفیق خدمت هر چند اندک به تاریخ و فرهنگ کشورم را به من داد تا تاریکی گوشهای فراموش شده از تاریخ کشورم را که زادگاهم میباشد، روشن نمایم. خبرگان تاریخ به نیکی گفته اند که تاریخ هر ملت، هویت و شناسنامه آن ملت را تشکیل میدهد … مردمی که گذشته خود را فراموش کند، مانند انسانی است که بر اثر ضربه مغزی دچار فراموشی شده و چنین شخصی برای آینده اش نمیتواند تصمیم درستی اتخاذ کند. شناخت تاریخ هر شهر و منطقهای میتواند مردم و مسئولین آن منطقه را در طرح و برنامه ریزی های مورد نیاز یاری دهد. علما و دانشمندان و هنرمندان نباید فراموش شوند و لازم است که آنان همیشه به بزرگی و احترام یاد شوند تا الگو و سرمشقی برای آینده گردند. شناخت هنر و صنعت پیشینیان در هزار سال پیش ایجاد انگیزه میکند. به عنوان مثال ساخت کاغذ و سفال در کاغذکنان، در زمانی بوده که اروپاییان حتی با صنایع مذکور آشنا نبودند. لذا شناخت تواناییها و هنر گذشتگان در نسل کنونی به ویژه جوانان، انگیزه و اعتماد به نفس به بار میآورد و مانع بزرگی در بی هویتی و غرب زدگی جوانان می شود…".
کتاب «کاغذکنان در گذرگاه تاریخ ایران»، اثر ارزشمندی در حوزه مطالعات تاریخ محلی است که نویسنده آن با صرف بیش از یک دهه زمان برای شناساندن زوایای پیدا و پنهان گوشهای از ایران پهناور به نام «کاغذکنان» از توابع شهرستان میانه در ۱۸۰ کیلومتری جنوب تبریز کوشیده است.
پرندی در توضیح فلسفه نگارش کتابش نوشته است: "نگارنده به جهت خدمت به فرهنگ مردم زادگاه خود و احیای عظمت تاریخی و فرهنگی آن سامان … همواره مترصد فرصت مغتنمی بودم… در این کتاب سعی شده منطقه و شهر تاریخی و کهن کاغذکنان (خونج) که به عنوان یکی از ولایات آذربایجان، سابقه طولانی و درخشان در تاریخ ایران داشته، شناسانده شود. کاغذکنان در در اواخر دوره قاجار و دوره پهلوی، بیشترین ستم و بی توجهی را بر خود دیده و در طول سی سال گذشته بیشتر مردم ساکن در آنجا به شهرهای بزرگ، اغلب به تهران و حومه آن، مهاجرت کرده اند که امید است مورد توجه مسؤولان قرار گیرد. "
اکبر پرندی، مؤلف کتاب «کاغذکنان در گذرگاه تاریخ ایارن»، متولد ۱۳۵۲ و فارغ التحصیل رشته حقوق است.
در پشت جلد کتاب در معرفی منطقه کاغذکنان آمده است: "بنا بر روایتی خواجه نظام الملک، وزیر آلب ارسلان سلجوقی، در سفری که به آذربایجان داشته است، در شهر «خونج» (کاغذکنان امروزی)، کارخانهها یا کارگاههایی مشاهده میکند که کاغذ تولید میکنند و چون به قول «یاقوت حموی»، خواجه از استعمال لفظ «خونا» اکراه داشته، گفته است که اینجا نه «خونج»، بلکه «کاغذکنان» است. پویایی جغرافیای تاریخی کاغذکنان به دلیل راههای ارتباطی است که از آن میگذرد …".
کتاب «کاغذکنان در گذرگاه تاریخ ایران» در واقع اثری ارزشمند در حوزه تاریخ پژوهشی بومی و محلی است که در آن تاریخ منطقه کاغذکنان از دوره مغول تا انقلاب مشروطه واکاوی و بازشناسانده میشود.
