خبرگزاری مهر، گروه استانها - فاطمه گلوی: استان سیستان و بلوچستان با اقلیم متنوع و تنوع زیستی کمنظیر، یکی از مناطق مستعد کشور در زمینه کشت و رویش گیاهان دارویی به شمار میرود.
این استان بهدلیل برخورداری از شرایط آبوهوایی خاص شامل نواحی گرم و خشک سیستان تا مناطق معتدل و مرطوب بلوچستان، زیستگاه طبیعی دهها گونه گیاه دارویی با ارزش اقتصادی و درمانی است. از جمله این گیاهان میتوان به آنغوزه ، کلپوره، سنا، بنه ، گز روغن، پونه، مریمگلی، آلوئهورا و کنار اشاره کرد که هر یک در شرایط خاص اقلیمی منطقه بهخوبی رشد میکنند.
بهرهگیری اصولی از ظرفیت اقلیمی استان، نهتنها میتواند به توسعه اقتصادی و اشتغالزایی پایدار در مناطق روستایی و محروم کمک کند، بلکه زمینه صادرات محصولات دارویی با کیفیت ایرانی را نیز فراهم میآورد. امروزه توسعه کشت گیاهان دارویی در سیستان و بلوچستان به عنوان راهکاری نوین برای مقابله با بحران آب و تقویت کشاورزی سازگار با اقلیم مورد توجه کارشناسان قرار گرفته است.
تنوع بالای گیاهان دارویی در سیستان و بلوچستان
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان زهک در گفت و گو با خبرنگار مهر، با اشاره به تنوع بالای گیاهان دارویی در سیستان و بلوچستان گفت: این استان با برخورداری از شرایط اقلیمی خاص، و تابش مناسب آفتاب، یکی از مناطق مستعد کشور در زمینه پرورش و رویش گیاهان دارویی به شمار میرود.
محمدلکزائی افزود: در استان، گیاهان دارویی متعددی به صورت خودرو رشد میکنند که از جمله آنها میتوان به گز روغنی، آنغوزه ، بنه ، سنا، کُنار، بادام کوهی، آلوئه ورا، مریمگلی، کلپوره، پونه، ایشورک ، درخت مسواک، خرزهره، علف مار، مارموتک ، ریواس، درمنه، موسیر، زیره سیاه، گلدر ، هندوانه ابوجهل، خارمریم ، خارشتر، گل گندم، خاکشیر، خارخسک ، گزنه، شاهتره، بید، مورد، پنیرک، داتوره، بنگدانه ، پونهسا ، مشکک ، سهپستان، بومادران، پنجانگشت و بارهنگ اشاره کرد.
وی ادامه داد: علاوه بر گونههای خودرو، در سالهای اخیر توسعه کشت زراعی گیاهان دارویی نیز در دستور کار جهاد کشاورزی استان قرار گرفته است.
مدیر جهاد کشاورزی زهک بیان کرد: در حال حاضر، گیاهان ارزشمندی همچون حنا، نیل، چایترش، ارقام مختلف کنار، سیر، زیره سبز، شنبلیله، گل محمدی، عناب، کارلا ، رازیانه، زنیان، پنیرک، فلوس ، کرچک ، اکالیپتوس، بهلیمو، استویا و آلوئهورا بهصورت زراعی در مناطق مختلف استان کشت میشوند.
ایجاد اشتغال پایدار، توسعه کشت گیاهان دارویی
وی با بیان اینکه سیستان و بلوچستان از لحاظ سطح زیرکشت و تولید برخی از این محصولات در کشور رتبه نخست را دارد، اظهار کرد: حنا، نیل، چایترش و کنار از جمله گیاهانی هستند که بیشترین سطح زیر کشت را در این منطقه به خود اختصاص دادهاند.
لکزائی تصریح کرد: از مهمترین گیاهان دارویی مورد توجه کشاورزان شهرستان زهک و مناطق اطراف میتوان به چایترش، اکالیپتوس، رزماری ، فلفل قرمز، ریحان، زردچوبه، گل محمدی، جعفری، حنا، آویشن باغی، زیره سبز، زیره سیاه، سیاهدانه، رازیانه و شنبلیله اشاره کرد.
وی با تأکید بر اهمیت اقتصادی این بخش افزود: توسعه کشت گیاهان دارویی علاوه بر ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی، موجب صرفهجویی در مصرف آب، افزایش درآمد کشاورزان و توسعه صنایع تبدیلی میشود.
مدیر جهاد کشاورزی زهک در پایان خاطرنشان کرد: جهاد کشاورزی شهرستان زهک با برنامهریزی دقیق و ارائه تسهیلات حمایتی، به دنبال گسترش کشت اصولی و علمی گیاهان دارویی در منطقه است تا سیستان و بلوچستان به قطب اصلی تولید و فرآوری گیاهان دارویی تبدیل شود.
ظرفیت بالای سیستان و بلوچستان در کشت گیاهان دارویی
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان سراوان در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: با توجه به جایگاه و ارزش گیاهداری در تأمین بهداشت و سلامت جوامع، همواره استفاده از گیاهان دارویی برای درمان و پیشگیری از بیماریها مورد توجه بوده است. استان سیستان و بلوچستان بهدلیل وسعت زیاد و تنوع رویشی، از ظرفیت بالایی در پرورش گیاهان دارویی برخوردار است.
ایرج رستم زهی افزود: با وجود اقلیم گرم و خشک منطقه، گونههای گیاهی خودرو همچون بادام کوهی و آویشن در سراوان رویش دارند و مردم از آنها بهصورت خوراکی و درمانی استفاده میکنند. بهعنوان مثال، گیاه «کلپوره» که در شهرستان سراوان بهصورت خودرو رشد میکند، برای درمان دلدرد کاربرد دارد. مردم این گیاه را در ماست و دوغ نیز استفاده میکنند.
وی ادامه داد: با توجه به تداوم کمآبی در کشور، جهاد کشاورزی سراوان در راستای تغییر الگوی کشت، به سمت کاشت گیاهان دارویی کمآببر و با صرفه اقتصادی بالا حرکت کرده است.
مدیر جهاد کشاورزی سراوان بیان کرد: در این راستا، کلاسهای آموزشی و ترویجی متعددی برای کشاورزان برگزار شده و بذر گیاهانی چون «سیر»، «ریحان»، «رزماری »، «خار شتر»، «سنا» و بهویژه «زیره سیاه» بین آنان توزیع شده است.
وی گفت: بذر زیره سیاه با همکاری سازمان جهاد کشاورزی استان بهصورت رایگان در اختیار کشاورزان قرار گرفته و تاکنون نزدیک به ده هکتار از اراضی بمپشت زیر کشت این گیاه رفته است. این محصول بهصورت دیم نیز قابلیت کشت دارد و سازگار با شرایط اقلیمی منطقه است.
استفاده از گیاهان دارویی نشانه پیوند فرهنگ مردم محلی با طبیعت است
رستم زهی همچنین از جذب سرمایهگذاران در بخش گیاهان دارویی خبر داد و اظهار داشت: تلاش داریم با حمایت از بخش خصوصی، فناوریهای مرتبط با کشت و فرآوری گیاهان دارویی را در منطقه توسعه دهیم.
وی در پایان افزود: سراوان با داشتن تنوع گیاهی، اقلیم مناسب و تجربه بومی کشاورزان، میتواند به یکی از قطبهای تولید گیاهان دارویی در سیستان و بلوچستان تبدیل شود.
گیاهان دارویی در سیستان و بلوچستان بهعنوان بخشی ارزشمند از سرمایههای طبیعی و بومی این استان، نقشی مهم در اقتصاد محلی و سلامت جامعه دارند.
تنوع اقلیمی و پوشش گیاهی گسترده، زمینه پرورش گونههای متنوعی از گیاهان دارویی را فراهم کرده است. این ظرفیت میتواند با برنامهریزی علمی، آموزش بهرهبرداران و توسعه صنایع فرآوری، به منبعی پایدار برای اشتغال و صادرات تبدیل شود.
همچنین استفاده از گیاهان دارویی در طب سنتی منطقه، نشانگر پیوند عمیق فرهنگ مردم با طبیعت است. توجه به حفاظت از رویشگاهها، جلوگیری از برداشت بیرویه و ترویج کشت اصولی این گیاهان، گامی مهم در جهت توسعه پایدار، ارتقای سلامت عمومی و ایجاد ارزشافزوده اقتصادی برای استان و کشور محسوب میشود.
