اولین درس برای یادگیری هر زبانی الفبای آن زبان است. زبان تورکی آذربایجانی شامل 32 حرف می باشد که در نوشتار آن با رسم الخط عربی 8 حرف مخصوص زبان عربی نیز بدان اضافه می شود. (حروف ص- ض- ط- ظ- ع- ح- ذ- ث)
در جدول زیر تمامی 32 حرف زبان تورکی آذربایجانی را با ذکر مثال مشاهده می فرمایید.
|
مثال |
حرف در انتهای کلمه |
حرف در میان کلمه |
حرف در ابتدای کلمه |
مثال با الفبای لاتین |
حروف لاتین کوچک و بزرگ |
|
|
آذربایجان |
ا |
ـا |
آ |
Azərbaycan |
A-a |
1 |
|
اکینچی |
ـه – ه |
ـه – ه |
ا |
əkinçi |
Ə-ə |
2 |
|
بالیق |
ب |
بـ |
بـ |
balıq |
B-b |
3 |
|
جوجه |
ج |
جـ |
جـ |
cücə |
C-c |
4 |
|
چؤرهک |
چ |
چـ |
چـ |
çörək |
Ç-ç |
5 |
|
دیل |
د |
د |
د |
dil |
D-d |
6 |
|
ائلچی |
ئ |
ئـ |
ئـ |
elçi |
E-e |
7 |
|
فیرلانماق |
ف |
فـ |
فـ |
fırlanmaq |
F-f |
8 |
|
گؤزهل |
گ |
گـ |
گـ |
gözəl |
G-g |
9 |
|
باغلاماق |
غ |
ـغـ |
غـ |
bağlamaq |
Ğ-ğ |
10 |
|
هؤرمهک |
ه |
ـهـ |
هـ |
hörmək |
H-h |
11 |
|
ایینه |
ی |
یـ |
ایـ |
iynə |
İ-i |
12 |
|
ایلدیریم |
ی |
یـ |
ایـ |
ıldırım |
I-ı |
13 |
|
ژورنال |
ژ |
ژ |
ژ |
jurnal |
J-j |
14 |
|
کؤنول |
ک |
کـ |
کـ |
könül |
K-k |
15 |
|
لچهک |
ل |
لـ |
لـ |
ləçək |
L-l |
16 |
|
مورگو |
م |
مـ |
مـ |
mürgü |
M-m |
17 |
|
نارین |
ن |
نـ |
نـ |
narın |
N-n |
18 |
|
اویون |
و |
و |
او |
oyun |
O-o |
19 |
|
اؤیرنجی |
ؤ |
ؤ |
اؤ |
öyrənci |
Ö-ö |
20 |
|
پارلاق |
پ |
پـ |
پـ |
parlaq |
P-p |
21 |
|
قیز |
ق |
قـ |
قـ |
qız |
Q-q |
22 |
|
بیرلیک |
ر |
ر |
ر |
birlik |
R-r |
23 |
|
سئومک |
س |
سـ |
سـ |
sevmək |
S-s |
24 |
|
شاریلداماق |
ش |
شـ |
شـ |
şarıldamaq |
Ş-ş |
25 |
|
تورک |
ت |
تـ |
تـ |
Türk |
T-t |
26 |
|
اوغور |
و |
و |
او |
uğur |
U-u |
27 |
|
اورهک |
و |
و |
او |
ürək |
Ü-ü |
28 |
|
وارلیق |
و |
و |
و |
varlıq |
V-v |
29 |
|
خانیم |
خ |
خـ |
خـ |
xanım |
X-x |
30 |
|
یاشاسین |
ی |
یـ |
یـ |
yaşasın |
Y-y |
31 |
|
بزهک |
ز |
ز |
ز |
bəzək |
Z-z |
32 |
نکته: نوشتار فتحه (Ə-ə) شامل استثناهایی است که ان شاا... در آینده به آن خواهیم پرداخت.
با نگاهی ساده به رسم الخط عربی الفبای تورکی متوجه خواهیم شد که برای حروف مختلفی مانند (o – u –ü – v) فقط از یک حرف «و» استفاده شده است. همچنین برای حروف İو Iاز یک حرف (ایـ - یـ - ی) استفاده شده است که این امر ممکن است باعث بروز اشتباه در خواندن و نوشتن گردد. هر چند برای حل این مشکل علامتهایی روی بعضی از این حروف که در زیر اشاره می کنم اضافه شده است اما در بیشتر متن ها این علامتها استفاده نمی شود.
نوشتار مصوب حرف «I-ı» به صورت «ایْـ – یْـ - یْ» می باشد.
نوشتار مصوب حرف «O-o» به صورت «اوْ – وْ» می باشد.
نوشتار مصوب حرف «U-u» به صورت «اوُ- وُ» می باشد.
نوشتار مصوب حرف «Ü-ü» به صورت «اﯙ - ﯙ» می باشد.
لازم به یادآوری است که در الفبای زبان تورکی آذربایجانی هر حرف فقط یک تلفظ دارد و مثل زبان انگلیسی یا برخی زبانهای دیگر یک حرف مشخص، در کلمات مختلف تلفظهای متفاوت ندارد!
