تورکی آذربایجانی – آذربایجان تورکجه سی (10)

شناسهٔ خبر: 4002 -
بخش ترکی

ترکیب بندهای فعلی؛ کن، آلی/2، آراق/2:

یکی از نقاط قوت زبان تورکی وجود پسوندهای قابل ترکیب با فعل است. شناخت و یادگیری استفاده از این پسوندهای ارتباطی به ما کمک می‏کند که جمله‏های کوتاه را به یکدیگر وصل کنیم و مفهوم چند جمله را در یک جمله ترکیبی برسانیم.

پسوندهای فعلی برای بیان حالت، زمان اجرا، وضعیت، شکل و... مضمون مورد نظر مورد استفاده قرار می‏گیرند. این پسوندها در زبانمان زیاد هستند که در اینجا خیلی مختصر و کوتاه فقط به 3 مورد اشاره می‏‎کنیم.

پسوند کن:

این پسوند با پسوندهای چندین زمان مختلف ترکیب شده و افعال ربطی به وجود می‏آورند که بیانگر زمان، حالت و وضعیت مضمون است.

قالارکن، گئدرکن، آلیرکن، گؤتورورکن، گلمیشکن، گؤرموشکن و...

- آلمانی سویارکن پوچاق الیندن دوشدو! (در حالی که سیب پوست میکند چاقو از دستش افتاد!)

- فراز قافلان دفترینه گئدرکن موبایل ایله دانیشیردی! (فراز درحالی که به دفتر قافلان می‏رفت با موبایل صحبت می‏کرد!)

- قادر بوردا اولارکن [یا بوردایکن] من نه دانیشیم؟! (درحالی که قادر اینجاست من چه بگویم؟!)

پسوند آلی/2 [یالی/2]:

با این پسوند می توان فعل هایی درست کرد که فاصله زمانی بین 2 عمل (فعل) مشخص گردد.

- سن گئده‏لی اوزوم گولمه‏میشدیر! (از زمانی که تو رفتی روی خوش ندیده‏ام!)

 در جمله فوق «گئده‏لی» فاصله‏ی از زمان رفتن تا به امروز را افاده می کند.

- فراز مندن آیریلالی تورکجه یازمامیشدیر! (از زمانی که فراز از من جدا شده تورکی ننوشته است!)

در جمله فوق توسط فعل «آیریلالی» فاصله زمانی جدا شدن او تا به امروز بیان می‏شود.

پسوند آراق/2:

با این پسوند طرز، حالت، وضعیت و بعضاً سبب مضمون فعل‏ها را می‏توان بیان کرد.

- قادر شهرده اولان حاقسیزلیق‏لاری گؤره‏رک کدرله نیردی! (قادر درحالی که بی عدالتی هایی که در شهر می گذشت را می‏دید ناراحت می‏شد!)

درجمله فوق «حاقسیزلیق‏لاری گؤره‏رک» [دیدن بی عدالتی ها] سبب ناراحتی قادر شده است.

- آناسی تئلویزیونا باخاراق قیزینا شال توخویوردو! (مادرش ضمن نگاه کردن به تلویزیون برای دخترش شال می‏دوخت!)

در جمله فوق با پسوند آراق/2 دو جومله باهم ترکیب شده است. یعنی فعل «باخاراق» باعث ترکیب 2 جمله زیر شده است:

- آناسی تئلویزیونا باخیردی، قیزینا شال توخویوردو!

توضیح اینکه استفاده از این ترکیب‏بندهای فعلی بستگی به نوع متن و مفهوم جمله و حتی سلیقه نویسنده می تواند متفاوت باشد.

همچنین یادگیری کامل چنین مباحثی نیازمند تمرین و تکرار است. یعنی به صرف خواندن اینگونه مطالب انتظار تورکی نویسی صحیح و با قاعده را نباید داشت!

دیدگاه ها

گزارشات تصویری

کارتون

آخرین خبرها