تورکی آذربایجانی – آذربایجان تورکجه سی (8)

شناسهٔ خبر: 3936 -
بخش ترکی

با مرور مطالب ارائه شده در 7 شماره قبلی انتظار آن می‏رود که حداقل بتوانیم صحبت‏های روزمره خود را بدون غلط املایی بنویسیم. این انتظار نیز وجود دارد که دیگر لهجه شهرهای مختلف را کنار گذاشته و به زبان معیار آذربایجانی کلمات را بنویسیم. به عنوان مثال «قه‏یدش» در تبریز یا «قردش» در اردبیل جایی در نوشتار نداشته و به جای آن «قارداش» در زبان معیار استفاده خواهد شد. همچنین «گلیروخ» در تبریز یا «گلئییک» در اردبیل همان «گلیریک» در نوشتار [و گفتار] معیار است.

در نظر داشتم طی چندین شماره به موضوعات مختلفی از جمله ضمایر، صفات و افعال تورکی همچنین انواع  آنها بپردازم. اما از آنجایی که اکثریت خوانندگان این مطلب، خود تورک هستند و به این زبان صحبت می‏کنند پرداختن صرفا تئوریک به این مباحث را هدر رفت وقت دانستم!  درک راحت‏تر و کامل‏تر مباحث فوق نیازمند آموزش حضوری همراه با تمرین و تکرار است که متاسفانه ما هنوز این امکان را نداریم!

بنابراین با یک جهش عامدانه از برخی مباحث ضروری به نحوه نوشتن جملات تورکی می‏پردازیم.

جملات تورکی همانند جملات سایر زبان‏ها قاعده و فرمول خاص خود را دارند. معمولا یک جمله یا خبری است یا استفهامی و یا امری. یک جمله از اجزای مختلفی تشکیل شده است که حداقل اجزای آن برای بیان یک  جمله صحیح «فاعل و فعل» می‏باشد.

مانند : آتام گلدی. «آتام: فاعل، گلدی : فعل»

ساختار جملات تورکی شامل اجزاء فرعی هم می‏شود که در زیر فرمول آن را مشاهده می‏فرمایید:

«فاعل+ قید زامان+ قید مکان+ مفعول غیر مستقیم + مفعول مستقیم + قید حالت + فعل»

به عنوان مثال جمله زیر یک جمله طبیعی و صحیح به زبان تورکی است:

«یاشار گئجه‏لر اوتاغیندا سئوگیلیسینین مکتوب‏لارینی سئوینجله اوخویار.»

نکته: ممکن است در شعرها و برخی متون ادبی به خاطر رعایت وزن و قافیه ساختار جملات تغییر کند.

گاهاً در مکالمات روزمره نیز ساختار جمله‏ها را رعایت نمی‏کنیم که امیدورام این مورد را در نوشته‏های خود در نظر بگیریم. به عنوان مثال جملات زیر از نظر ادبیاتی صحیح نیستند!

- تبریزدن آتام دونن گلدی!

بیز تیراختورون موسابیقه‎سینه صاباح باخاجاغیق!

کیتابی اوخودوم دونن!

هماهنگی فعل با فاعل:

اگر در جمله ای فاعل جمع باشد باید فعل جمع به کار بریم. ضمیر فعلی باید با فاعل هماهنگ باشد. البته در این مورد استثناهایی نیز وجود دارد. مثلا ممکن است برای احترام به یک شخص (فاعل مفرد) فعل جمع بیاوریم. مانند: اوستادیمیز دانیشیرلار.

این نکته را نیز یادآوری کنم که تورکی نویسی صحیح و با قاعده با تمرین و ممارست محقق خواهد شد. بنابراین برای خلق نثرهای عاری از اشتباهات گرامری و ادبی نیازمند مطالعه هستیم. به امید خدا در شماره های بعدی به برخی از نکات دستوری و گرامری خواهیم پرداخت.

دیدگاه ها

گزارشات تصویری

کارتون

آخرین خبرها