آذربایجان تورکجه‏ سی – تورکی آذربایجانی (7)

شناسهٔ خبر: 3892 -
بخش ترکی

موقعیت برخی از حروف در کلمات تورکی:

به طور کلی نوشتار زبان تورکی همانند زبان گفتاری است یعنی کلمات به همانگونه که تلفظ می‏شوند نوشته خواهند شد. با این توضیح که قواعد و قوانینی را که در شماره‏های پیشین آموخته‏ایم را اعمال کنیم.

در ادامه به موقعیت برخی از حروفی که بیشتر از همه نسبت به زبان گفتاری تغییر می‏کند اشاره می‏کنیم.

حرف «خ» X-x:

عموماً اگر در زبان گفتاری بعد از هجای اول کلمات حرف «خ» را تلفظ می‏کنید موقعیت آن در زبان نوشتاری یکی از 2 حالت زیر خواهد بود:

1- اگر مصوت ریشه کلمه از نوع «اینجه» باشد حرف «خ- x» باید «ک – k» نوشته شود.

مثال: حرف خ که در انتهای کلماتی مانند گئده‏خ (gedəx)، یئیه‏خ (yeyəx)، گؤردوخ (gördüx) و... در زبان گفتاری تلفظ می‏شود اشتباه بوده و در نوشتار باید به جای آن «ک – k» نوشته شود.

گئده‏ک (gedək)، یئیه‏ک (yeyək)، گؤردوک (gördük) و...

2- اگر مصوت ریشه کلمه از نوع «قالین» باشد حرف «خ- x» باید «ق - q» نوشته شود.

مثال: حرف خ که در انتهای کلماتی مانندآلاخ (alax)، باخاخ (baxax)، اوشاخ (uşax) و... در زبان گفتاری تلفظ می‏شود اشتباه بوده و در نوشتار باید به جای آن «ق – q» نوشته شود.

نکته: چند مورد استثنا وجود دارد که حرف «خ» در هجای دوم نیز نوشته می شود. مانند «بوراخ»

نکته: حرف «خ» در هجای اول تغییری نمی‏کند.

مانند : باخ، یاخ، چوخ، چیخ، ساخلا، میخلا و...

حرف «هـ» H-h:

عموماً اکثر کلماتی تورکی را که در آن حرف «هـ - h» را تلفظ می‏کنیم محرف «ک-k» می باشد. کلماتی که به حرف «ک» ختم می شوند معمولا به دلیل راحتی تلفظ در گفتار به «هـ h» تبدیل می‏شوند که این مورد جایی در زبان نوشتار ندارد.

مانند: حرف «هـ،ح- h» در کلمات اوره‏ح! (ürəh)، چؤره‏ح! (çörəh)، چهمه (çəhmə)، کهلیه (kəhlih) و... در زبان گفتاری، باید جای خود را به حرف «ک- k» در نوشتار بدهند.

اوره‏ک! (ürək)، چؤره‏ک! (çörək)، چکمه (çəkmə)، ککلیک (kəklik) و...

تغییر برخی از صامتها میان 2 مصوت (صامت یوموشالماسی):

حرف «ق – q»: این حرف عموماً در کلمات با مصوت های نوع قالین همراه است. در زبان تورکی اگر این حرف بین 2 مصوت قرار گیرد نرم‏تر گشته و به حرف «غ – ğ» تبدیل می‏گردد. مانند:

اوشاق + یم = اوشاغیم uşaq + ım = uşağım

اوتاق + آ = اوتاغا otaq + a = otağa 

حرف «ک – k»: این حرف عموماً در کلمات با مصوت های نوع اینجه همراه است. در زبان تورکی اگر این حرف بین 2 مصوت قرار گیرد نرم‏تر گشته و به حرف «گ – g» یا حرف «ی – y»  تبدیل می گردد. مانند:

اوره‏ک + یم = اوره‏ییم ürək + im = ürəyim

گئتدیک + یمیز = گئتدیییمیز getdik + imiz = getdiyimiz

حرف «ت – t»: این حرف اگر بعد از هجای اول کلمات تورکی بین 2 مصوت قرار گیرد به حرف «د-d» تبدیل خواهد شد. مانند :

اونوت + آر = اونودار unut + ar = unudar

قوروت + ور = قوروردور qurut + ur = qurudur

نکته : 2 کلمه تک هجایی ائت etو گئت getهم شامل این قاعده هستند. در سایر کلمات تک هجایی حرف «ت – t» تغییر نمی‏کند. مانند:

آت + یم = آتیم at + ım = atım

سات + آر = ساتار sat + ar = satar

برای تورکی نویسی معیار و صحیح کافی است قوانین نوشتاری زبانمان را یاد گرفته و از لهجه نویسی پرهیز کنیم! 

دیدگاه ها

گزارشات تصویری

کارتون

آخرین خبرها