آذربایجان تورکجه سی – تورکی آذربایجانی (6)

شناسهٔ خبر: 3869 -
بخش ترکی

پسوندهای تورکی:

کلمات تورکی از 2 بخش عمده تشکیل می‏گردند. بخش ثابت یا مستقل و تغییر ناپذیر کلمه «ریشه» نام دارد. بخش دوم کلمه نیز پسوندهای اضافه شده به ریشه می‏باشد.

به عنوان مثال در کلمه «داغلیق»، «داغ» ریشه و «لیق» پسوند می‏باشد. یا در کلمه «اوشاقلاریم»، «اوشاق» ریشه «لار» و «یم» پسوندهای آن کلمه می‏باشند.

پسوندها از لحاظ معنی تقسیم‏بندی های مخصوصی دارند که ورود صرفاً تئوریک به آن بحث‏ها از توان اینجانب خارج است!!

اما پسوندها از لحاظ ترکیب به 3 گروه تقسیم می شود که عبارتند از:

1- پسوندهای تک شکلی یا تک حالتی:

مانند پسوند «کن» : گئدرکن، باخارکن و...

پسوندهای تک حالتی در زبانمان بسیار محدود و انگشت شمارند.

2- پسوندهای 2 شکلی یا 2 حالتی:

این گروه از پسوندها به جهت مطابقت با «قانون هماهنگی اصوات» به 2 شکل متفاوت ظاهر می‏شوند. به صورتی که اگر آخرین مصوت ریشه از گروه «قالین» باشد مصوت پسوند هم از گروه قالین خواهد بود و اگر آخرین مصوت ریشه از گروه «اینجه» باشد مصوت پسوند نیز از گروه اینجه خواهد بود.

مانند پسوند جمع «لار/2» (لار- لر) (lar-lər)

داغ + لار = داغلار

ال+لر = اللر

- «لار lar»: داغلار، آغاجلار، اوشاقلار و...

Dağlar – ağaclar – uşaqlar ,…

- «لر lər»: سؤزلر، یئمه‏کلر، اکینچیلر و...

Sözlər – yeməklər - əkinçilər

3- پسوندهای 4 شکلی یا 4 حالتی:

این گروه از پسوندها علاوه بر تبعیت از قانون هماهنگی اصوات تحت تأثیر «قانون توالی اصوات» نیز قرار می‏گیرند. به این صورت که اگر آخرین مصوت ریشه از نوع «دوداقلانان» باشد مصوت پسوند نیز دوداقلانان خواهد بود واگر آخرین مصوت ریشه از نوع «دوداقلانمایان» باشد مصوت پسوند نیز از نوع دوداقلانمایان خواهد بود.

مانند پسوند نفی «سیز/4»

(سی۫ز، سیز، سـﯘز، سـﯙز) (sız-siz-suz-süz)

- سی۫زsız: پالتارسیز، دایاقسیز، باشسیز و...

paltarsız – dayaqsız – başsız,…

- سیز siz: دیلسیز، سنسیز، ائوسیز

dilsiz – sənsiz – evsiz,…

- سـﯘز suz: پولسوز، دوزسوز، سونسوز و...

pulsuz – duzsuz – sonsuz ,…

- سـﯙز süz: سؤزسوز، اؤلومسوز، اوزسوز و...

sözsüz – ölümsüz – üzsüz ,…

خلاصه مطلب اینکه برای تورکی نویسی صحیح و معیار فقط کافی است این نکته‏های ساده را یادگرفته و به کاربریم. اگر در ادامه مباحث برای نشان دادن یک پسوند 2 حالتی و 4 حالتی تنها یکی از حالات آن را نوشته و بعد از آن عدد 2 یا 4 را بنویسیم خودتان می توانید بقیه حالات آن پسوند را متوجه شوید.

مثال: پسوند دان/2 (dan/2)که 2 حالت آن «دان dan» و «دن dən» می باشد.

تبریز+دن = تبریزدن

مییانا + دان = مییانادان

پسوند چی/4 (çı/4) که چهار حالت آن عبارتند از:

چی۫ – چی – چـﯘ- چـﯙ / çı – çi – çu – çü

دمیرچی، پالتارچی۫، قوشچو - سؤزچـﯙ

 

 

دیدگاه ها

گزارشات تصویری

کارتون

آخرین خبرها