یک تحول جدید آموزشی؛

یادگیری معکوس

شناسهٔ خبر: 20195 -
اخبار میانه

یادگیری معکوس؛ یک تحول جدید آموزشی

         نوشته: رضا عباسی اقدم

 

جاناتان برگمن معلمی است که در گذشته کلاس معلم محور را دوست داشت اما زمانی که دید دانش آموزانش با معکوس کردن آموزش بیشتر درگیر آموختن می شوند، روش قبلی خود را رها کرد و اکنون بعنوان یکی از دو بنیانگذار شیوه "یادگیری معکوس" شناخته می شود. اصطلاح یادگیری معکوس (Flipped Learning یا کلاس معکوس) در چند سال اخیر در دنیای آموزش حسابی سروصدا بپا کرده است و اکنون در اسپانیا، آمریکا، تایوان، کره، چین، ژاپن، هلند و در سراسر دنیا در حال رشد و استقبال است. تمام معلمانی که در سراسر جهان از روش یادگیری معکوس استفاده می کنند آن را تحولی شگرف در شیوه های آموزشی می دانند که ضمن کم کردن از زمان آموزش، برآیند و نتیجه بهتری دارد. اما درواقع یادگیری معکوس چیست؟

به بیان ساده یعنی در خانه ویدیوهای آموزشی و یا سخنرانی یا تدریس معلم را تماشا کنید و در کلاس با حضور معلم تکلیف و تمرین را انجام دهید. یا بعبارتی دیگر در سیستم فعلی و رایج، معلم در کلاس آموزش می دهد و دانش آموز در خانه تمرین می کند و تکالیفش را انجام می دهد. اما در یادگیری معکوس، این فرآیند برعکس شده است یعنی دانش آموز فیلم تدریس معلم را در خانه می بیند و فردا در کلاس و با نظارت معلم تکالیف مربوطه را انجام می دهد.

بنیانگذاران این روش، جاناتان بِرگمن (Jonathan Bergmann) و آرون سَمز (Aaron Sams) هستند که البته خود اذعان می کنند که برخی از معلمان در جاهای دیگر سالهاست که این روش را اجرا می کنند پس آنها خود را خالق و مبدع این روش نمی دانند بلکه می گویند ما پیشگام این روش هستیم. آنها بر این باور هستند که نقش محوری معلم فقط ارائه اطلاعات به دانش آموز نیست بلکه تسهیل یادگیری است. در فرایند یادگیری یک مبحث، نکته مهم و اولیه و مؤثر، تدریس معلم است، اما در شیوه کنونی آموزشی، تدریس یکبار در کلاس اتفاق می افتد و اگر دانش آموز در آن یکبار، غایب باشد یا حضور ذهن نداشته باشد یا نیازمند توضیح بیشتر باشد یا لازم به تکرار تدریس باشد، یا به هر دلیل دیگری مطلب را دریافت نکند، یادگیری آن مطلب برای او آسان نخواهد بود. در حالیکه در یادگیری معکوس، دانش آموز می تواند تدریس معلم را بارها و بارها تماشا کند، عقب و جلو کند، مکث کند، تمرکز کند، تکرار کند و ذخیره کند. مشکل همیشگی تفاوت های فردی در درک مطلب دیگر وجود نخواهد داشت. هرچند روش یادگیری معکوس در جهان امروز روش بسیار جدیدی است (شروع از سال 2007) اما بواسطه تکنولوژی سریعاً وارد ایران شده و اکنون برخی معلمان از آن استفاده می کنند. می توان ادعا کرد که روش یادگیری معکوس معجزه نمی کند و اصلاً شیوه و طرح خاصی ارائه نمی کند بلکه فقط جای تدریس و تمرین را عوض می کند؛ تدریس در خانه و تمرین در مدرسه.

در جهان امروز که شناخت و سواد مجازی و تکنولوژیکی دانش آموزان بالا رفته و در زمانی که انواع کتابها و ویدیوهای آموزشی مورد استفاده و استقبال هستند، پس یادگیری معکوس می تواند به راحتی وارد سیستم آموزشی ما شود. هرچند همانند هر تحول و تغییر جدیدی بهتر است ابتدا با یک درس و یک بخش آغاز شده و به تدریج و به تبع پذیرش دانش آموزان گسترده تر و عمومی تر شود. البته این تغییر بی تردید بسترسازی های ابزاری و فرهنگی را می طلبد بدین شکل که همه دانش آموزان توانایی تماشای فایل های ویدیویی تدریس را در منزل داشته باشند. این امکان امروزه با وجود تلویزیون های جدید و کامپیوتر و لپ تاپ و تبلت و گوشی های هوشمند و فلش و سی دی و حافظه های جانبی که اکثر دانش آموزان با آن آشنا بوده و در اختیار دارند، دیگر مانع و مشکل به حساب نمی آید. کلیّت و شرایط و توضیحات تکمیلی در رابطه با موضوع یادگیری معکوس را می توان به راحتی از اینترنت دریافت کرد یا از مجله رشد مدرسه فردا شماره مهر 95 یا از سایت TED یا مستقیماً از کتاب خود بنیانگذاران این روش که ترجمه چند جلد آن اکنون در بازار موجود است. اما در این مخلص و مجال می توان اینگونه شروع کرد: هر معلمی می تواند همین امروز با دوربین یا حتی با تلفن همراه هوشمند معمولی از تدریس خود فیلمبرداری نموده و از طریق سایت یا وبلاگ یا فلش یا سی دی و یا شبکه های مجازی در اختیار دانش آموزانش قرار دهد تا آنها در خانه فیلم را تماشا کرده و در جلسه بعدی تمرینات آن را انجام، بررسی و رفع اشکال نمایند. یا حتی می توان از فیلم تدریس سایر دبیران که در اینترنت موجود است استفاده کرد. با این روند دیگر نیازی به تمرین و تکلیف منزل نخواهد بود. یادگیری معکوس معجزه نمی کند، اما می تواند تحولی در زمینه یادگیری ایجاد نماید. یا حداقل ارزش این را دارد که یک جلسه کلاسی آن را امتحان نمود. صاحبنظران آموزش معتقدند اگر منتظر اعلام و تغییر نظام آموزشی توسط دولتها هستید، اگر منتظر برنامه های کلان دولتی هستید، اگر منتظر شیوه نامه ها و دستورات چند صد صفحه ای هستید، روزگار خود را بیهوده سپری می کنید. تحوّل و حرکت از همین کلاسها و توسط همین معلمها اتفاق می افتد نه در سمینارهای رسمی و ساختمان های بلند! این معلمان هستند که تحول ایجاد می کنند، از همین پایین، از همین کلاس، از همین امروز./

دیدگاه ها

گزارشات تصویری

کارتون

آخرین خبرها